Pytania i odpowiedzi

Poniżej przedstawiamy najczęściej zadawane pytania oraz nasz odpowiedzi. Jeżeli uważasz, że na liście nie ma jakiegoś pytania, które wg Ciebie powinno się pojawić możesz wypowiedzieć się na ten temat na forum lub napisać na któryś z adresów w sekcji kontakt.

Dlaczego język nazywa się esperanto?

Początkowo język ten nazywał się po prostu Lingvo Internacia - język międzynarodowy. Gdy Zamenhof go prezentował, użył pseudonimu Doktoro Esperanto (co oznacza: doktor, który ma nadzieję). Dlatego też ludzie mówili nieraz o “języku doktora Esperanto”, a nieco później już tylko “Esperanto” i to stało się zwyczajową nazwą języka.
Pytanie i odpowiedź pochodzi z broszury: “Odkryj Esperanto - fascynujący język”

Czy do komunikacji międzynarodowej nie wystarczy język angielski?

Angielski jest w wielu sytuacjach bardzo przydatny do komunikacji międzynarodowej. Ale faktem jest, że nie wszystkim udaje się dojść do wysokiego poziomu w tym języku, nawet po wieloletniej nauce. Szczególnie tym, których języki ojczyste nie są podobne do angielskiego, trudno jest osiągnąć wysoki poziom. Esperanto jest łatwiejsze w nauce niż języki etniczne, zarówno gdy chodzi o naukę języka obcego w młodości, jak i w wieku dojrzałym. Poza tym esperanto nie jest związane z jakąś szczególną kulturą narodową, co jest wielką zaletą języka, który funkcjonuje jako most między wszystkimi narodami, które w ten sposób porozumiewają się na równych zasadach.
Pytanie i odpowiedź pochodzi z broszury: “Odkryj Esperanto - fascynujący język”

Czy łatwo jest nauczyć się esperanta?

W porównaniu do języków narodowych, tak. Ale, jak zawsze, wiele zależy od konkretnego człowieka oraz od liczby innych dotychczas opanowanych języków. Nauczenie się nowego języka zawsze jest wyzwaniem i według naszych doświadczeń nigdy nie jest to “bardzo łatwe”. Dotyczy to również esperanta, chociaż jest ono zdecydowanie łatwiejsze niż języki narodowe/etniczne. Także ludzie, którym nigdy nie udało się naprawdę nauczyć języka obcego, mogą opanować esperanto. Ale, oczywiście, trzeba nauki i ćwiczeń, jeśli chcemy używać języka płynnie i poprawnie.
Pytanie i odpowiedź pochodzi z broszury: “Odkryj Esperanto - fascynujący język”

Ile słów ma esperanto?

Jak w każdym języku liczbę słów jest dość trudno określić, ze względu na zachodzący cały czas proces słowotwórczy. Dla języka esperanto można za to podać liczbę tzw. rdzeni słowotwórczych (czyli takich elementów słowa, które niosą znaczenie np. dla esperanckich słów bon|a, bon|e, bon|o itp. takim rdzeniem jest element bon- ) Ich aktualna liczba tj. na rok 2011 to 4953. Używając tylko gramatycznych i słowotwórczych elementów można oszacować, że słów w esperanto może być około kilku set tysięcy. Oczywiście nie uwzględniając mechanizmu łączenia dwóch lub więcej rdzeni w jeden wyraz, który to może tę liczbę zwielokrotnić.  Inne oszacowanie można zrobić sprawdzając duże słowniki, i tak jeden z największych słowników  tzw. PIV zawiera prawie 50 tysięcy słów. Jednak aby zliczyć wszystkie słowa najlepiej poczekać na uruchomienie internetowego słownika vortaro.net, który nie będzie miał ograniczeń fizycznych.
Pod tym pytaniem, kryje się też inne: Czy da się powiedzieć wszystko co potrzeba? Nie ma obaw. Jeżeli jakaś rzecz, zjawisko, cecha cokolwiek innego potrzebuje nazwy to z dużym prawdopodobieństwem da się tę nazwę utworzyć z już istniejących elementów. W przypadku braku takiego elementu Akademia Esperanta (odpowiednik takiej Rady Języka Polskiego) zatwierdza nowy rdzeń.
Najważniejsze jest jednak to, że znając tak niewiele elementów można w łatwy sposób utworzyć zrozumiałe wyrazy dla rozmówcy. Wystarczy trzymać się reguł esperanta.

Ilu ludzi mówi w esperanto?

Nie jest sprawą jasną, jak liczyć użytkowników esperanta, ponieważ nie wszyscy posługujący się tym językiem są członkami jakiejś organizacji. Zależy to również od definicji “mówienia w esperanto”: czy należy liczyć tylko tych, którzy często i na wysokim poziomie używają esperanta, czy też wszystkich z co najmniej podstawową znajomością języka, nawet jeśli bardzo rzadko go używają. Szacunkowe liczby mówiących w esperanto na świecie są więc bardzo rozbieżne, od kilkudziesięciu tysięcy do kilku milionów. W każdym razie na świecie jest wystarczająco wielu użytkowników esperanta, aby mogła istnieć pełna życia międzynarodowa społeczność.
Pytanie i odpowiedź pochodzi z broszury: “Odkryj Esperanto - fascynujący język”

Do jakich języków esperanto jest najbardziej podobne?

Większość rdzeni wyrazowych pochodzi z języków europejskich, zwłaszcza romańskich, ale gramatyka esperanta ma wiele cech, które nie są typowe dla języków europejskich, ale upodabniają esperanto do np. tureckiego, suahili, a nawet chińskiego.
Pytanie i odpowiedź pochodzi z broszury: “Odkryj Esperanto - fascynujący język”

Po co uczyć się esperanta?

Jest wiele powodów, dla których ludzie zaczynają się uczyć esperanta. Osoby zainteresowane językami często są ciekawe gramatyki esperanckiej i w ten sposób zaczynają naukę języka. Inni interesują się esperantem, bo nie udało im się nauczyć jakiegoś języka obcego i chcą spróbować czegoś łatwiejszego. Niektórzy słyszeli o tzw. “wewnętrznej idei” i to z jej powodu uczą się esperanta, aby w ten sposób budować pokojowy i zjednoczony świat. Młodzież często interesuje się podróżami do innych krajów oraz nawiązywaniem międzynarodowych przyjaźni, a właśnie na tym polu esperanto sprawdza się doskonale.
Pytanie i odpowiedź pochodzi z broszury: “Odkryj Esperanto - fascynujący język”

Jak uczyć się esperanta?

Jeśli masz dobry dostęp do Internetu, polecamy Ci zacząć na www.lernu.net, gdzie znajdziesz mnóstwo interaktywnych kursów dla początkujących w wielu językach. Jeśli wolisz kurs w formie książkowej lub stacjonarnej, skontaktuj się z nami lub z organizacjami wymienionymi w dziale kontakt. W wielu krajach i miastach organizuje się regularne kursy esperanta. Kiedy trochę poznasz esperanto, dobrze jest zacząć używać języka w Internecie albo na spotkaniach esperantystów.
Pytanie i odpowiedź pochodzi z broszury: “Odkryj Esperanto - fascynujący język”

Na tej stronie w dziale Nauka języka znajdują się informacje gdzie odbywają się kursy, jakie są podręczniki i inne pomocne materiały.

Czy esperanto ma jakieś symbole?

Tak, jest ich kilka. Zielona gwiazda jest najstarszym i najczęściej stosowanym, m.in. na fladze esperanckiej. Zielony kolor jest symbolem nadziei, a pięcioramienna gwiazda symbolizuje pięć kontynentów. Innym, nowszym, jest tak zwany “symbol jubileuszowy”, który pojawił się w wyniku konkursu zorganizowanego na stulecie esperanta.
Pytanie i odpowiedź pochodzi z broszury: “Odkryj Esperanto - fascynujący język”

Dlaczego niektórzy lingwiści wypowiedzieli się negatywnie o esperancie?

Ci, którzy najlepiej rozumieją złożoność języka, to lingwiści. Może właśnie dlatego wielu z nich, zresztą bardzo kompetentnych ludzi, nie może uwierzyć, że esperanto może funkcjonować jako prawdziwy, żyjący język, a więc godny uwagi i zbadania. Język jest czymś tak rozbudowanym i delikatnym, że pojawienie się prawdziwego, bogatego, żyjącego języka opartego na projekcie jakiegoś młodego człowieka (Zamenhof miał 27 lat, gdy po ponad dziesięcioletniej pracy przedstawił esperanto) jest rzeczą ogromnie nieprawdopodobną. Z natury jest się więc sceptycznym. Ale jeśli się zobaczy stan rzeczywisty, okazuje się, że esperanto zadziwiająco dobrze sprawdza się w komunikacji międzynarodowej. Byłoby dobrze, gdyby w przyszłości więcej lingwistów zechciało dokonać analizy i przeprowadzić badania nad esperantem.
Pytanie i odpowiedź pochodzi z broszury: “Odkryj Esperanto - fascynujący język”

Czy można uczyć się esperanta na uniwersytetach i w szkołach?

W niektórych krajach tak. Wielu esperantystów argumentuje, że uczenie się esperanta w szkole podstawowej pomogłoby uczniom później uczyć się innych języków obcych z tego powodu, że uczniowie nabraliby większej pewności do uczenia się języków, przyswajając dość łatwe esperanto, a także skuteczniej zrozumieliby struktury gramatyczne dzięki przejrzystości gramatyki esperanta. Jest po temu wiele przesłanek i byłoby ciekawie, gdyby badacze zbadali wartości propedeutyczne esperanta.
Pytanie i odpowiedź pochodzi z broszury: “Odkryj Esperanto - fascynujący język”

Czy da się rozpoznać, z jakiego kraju pochodzi osoba mówiąca w esperanto?

Często można odgadnąć po akcencie, z jakiego kraju pochodzi osoba, która mówi w esperanto, ale nie zawsze, są również tacy, którzy mają “neutralną” wymowę.
Pytanie i odpowiedź pochodzi z broszury: “Odkryj Esperanto - fascynujący język”

Ile jest osób mówiących w esperanto od urodzenia?

Jest prawdopodobnie ok. 1000 osób, którzy mówią w esperanto jako jednym z ojczystych języków. Często jest tak, że rodzice spotkali się na jakiejś imprezie esperanckiej i są z różnych krajów. Używają esperanta w domu między sobą, a kiedy dziecko przychodzi na świat, nadal chcą rozmawiać między sobą w esperanto. Chyba najczęstszy model wygląda tak, że jeden rodzic zawsze używa esperanta rozmawiając z dzieckiem, drugi, który jest imigrantem, używa swego rodzimego języka, natomiast poza domem dziecko używa języka miejscowego/narodowego. W ten sposób dziecko od urodzenia włada trzema językami.
Pytanie i odpowiedź pochodzi z broszury: “Odkryj Esperanto - fascynujący język”

Czy nie byłoby lepiej stworzyć nowy, jeszcze sprawiedliwszy język do komunikacji międzynarodowej?

Zbudować dobrą podstawę języka nie jest łatwo. Lingwiści, którzy wiele wiedzą o językach, niekoniecznie mają zdolności, żeby język stworzyć, ich specjalizacja polega przecież na analizowaniu języków. Tworzenie i analiza to odmienne sprawy. Wielu ludzi budowało podstawy języków, grupa lingwistów także próbowała, ale wyniki dotychczas nie były zbliżone do osiągnięć esperanta. Wystarczy pomyśleć o Mozarcie i twórczości muzycznej: nieczęsto pojawiają się ludzie z tak ogromnym talentem! Podobnie jest z Zamenhofem. Miał on nadzwyczajny talent do tworzenia języka. Udało mu się samemu skonstruować podstawy języka, który okazał się dużo lepszy niż podobne projekty. Poza tym ożywienie nowego języka wymagałoby długiego czasu oraz wszechstronnej i ogólnoświatowej praktyki. A bez podstaw ideologicznych porównywalnych z tymi, których Zamenhof dostarczył esperantu, ma on małe szanse stać się żywym językiem i zdobyć dla siebie akceptację społeczną. Esperanto ten proces ma już za sobą, a język jest gotowy. Nie doskonały, ale jednak bardzo dobry do komunikacji międzynarodowej na równych zasadach.
Pytanie i odpowiedź pochodzi z broszury: “Odkryj Esperanto - fascynujący język”

Czy esperanto nie miało już swojej szansy?

To prawda, że esperanto na początku lat 20. nieomal zostało wybrane przez Ligę Narodów (poprzedniczkę ONZ) jako jeden z języków roboczych tej organizacji, i że wielu polityków interesowało się esperantem w latach 30. i 40. Dzisiaj bardzo niewielu polityków interesuje się tym językiem. Być może esperanto nigdy ponownie nie będzie miało szansy stać się językiem roboczym jakiejś wielkiej organizacji międzynarodowej. Może też tak się wydarzyć, że sytuacja się kiedyś zmieni, i że esperanto stanie się coraz bardziej popularne wśród ludzi, którzy interesują się utworzeniem nowego światowego społeczeństwa z bardziej przyjacielskimi i bliższymi relacjami między narodami. Nikt nie zna przyszłości, ale można mieć nadzieję… My, esperantyści, jesteśmy w tym dobrzy! (słowo “esperanto” oznacza osobę, która ma nadzieję.)
Pytanie i odpowiedź pochodzi z broszury: “Odkryj Esperanto - fascynujący język”